Adam Koc Witold, Szlachetny, Adam Krajewski
Pułkownik
Data i miejsce urodzenia	31 sierpnia 1891 Suwałki, Królestwo Kongresowe
Data i miejsce śmierci	3 lutego 1969 Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Przebieg służby
Lata służby	od 1915
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Adam Koc, pseudonimy: Witold, Szlachetny, Adam Krajewski (ur. 31 sierpnia 1891 w Suwałkach, zm. 3 lutego 1969 w Nowym Jorku) – uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej, polityk, poseł, dziennikarz, pułkownik dyplomowany WP.

Spis treści 1 Działalność niepodległościowa 2 Służba w Wojsku Polskim 3 Działalność polityczna w dwudziestoleciu międzywojennym 4 Kampania wrześniowa i działalność emigracyjna 5 Awanse 6 Ordery i odznaczenia 7 Przypisy 8 Bibliografia

edytuj Działalność niepodległościowa

Razem z młodszym bratem Leonem Wacławem, późniejszym pułkownikiem dyplomowanym WP, uczęszczał do Gimnazjum Męskiego w Suwałkach. Jesienią 1905, w czasie rewolucji, był członkiem komitetu strajkowego gimnazjalistów. W styczniu następnego roku rozpoczął naukę w Polskiej Prywatnej Siedmioklasowej Szkole Handlowej w Suwałkach (obecnie Zespół Szkół nr 4). Był członkiem Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. W 1912 ukończył oficerską szkołę Związku Strzeleckiego w Stróży pod Krakowem, uzyskując stopień oficera Związku i znak oficerski "Parasol". 10 sierpnia 1914 przybył z Druskienik do Warszawy i samorzutnie objął komendę nad ZWC. Po 10 sierpnia został zastępcą Karola Rybasiewicza, komendanta połączonych organizacji ZWC i Polskich Drużyn Strzeleckich w Królestwie. 22 października 1914 bezimienna organizacja przyjęła nazwę Polska Organizacja Wojskowa. Adam Koc pod pseudonimem „Witold” został członkiem Komendy POW i komendantem Okręgu Warszawskiego. W maju 1915 udał się przez Skandynawię z raportami dla Józefa Piłsudskiego. Po wykonaniu zadania został wcielony do 5 Pułku Piechoty „Zuchowatych”. 18 września 1916 ciężko ranny w bitwie pod Sitowiczami nad Stochodem. Tego dnia poległ sierżant Aleksander Emirza Beg Sulkiewicz, próbując udzielić pomocy rannemu Kocowi. 17 lipca 1917 po kryzysie przysięgowym internowany w obozie w Beniaminowie. Jego brat, ppor. Leon Koc w przebraniu szeregowego został internowany wraz ze swoimi żołnierzami w obozie w Szczypiornie. W kwietniu 1918 zwolniony z obozu, zastąpił Tadeusza Kasprzyckiego w Konwencie „A” i objął Komendę Naczelną POW Nr 1 w Warszawie. 10 listopada 1918 razem z księciem Lubomirskim, członkiem Rady Regencyjnej, na czele grupy działaczy POW witał Józefa Piłsudskiego, który wracał z Magdeburga.

edytuj Służba w Wojsku Polskim

Dekretem Naczelnego Wodza z dnia 17 grudnia 1919 przyjęty do Wojska Polskiego i z dniem 1 stycznia 1920 przydzielony do Oddziału V Naczelnego Dowództwa^[1]. Od 1 stycznia 1920 członek Kapituły Tymczasowej Orderu Virtuti Militari. Od sierpnia do października 1920 dowodził Dywizją Ochotniczą. Członek tajnej organizacji pod nazwą „Honor i Ojczyzna” zwanej też „Strażnicą” założonej w 1921 przez gen. Sikorskiego za wiedzą i zgodą Piłsudskiego i Sosnkowskiego. Słuchacz Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie w latach 1923–1924. Z dniem 15 października 1924 otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego i przydział na stanowisko I referenta w Inspektoracie Armii Nr II w Warszawie (na czele tego inspektoratu stał gen. broni Lucjan Żeligowski). Z dniem 1 lutego 1925 mianowany zastępcą komendanta Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie. Następnie pełnił służbę na stanowisku szefa Wydziału Wyznań Niekatolickich M.S.Wojsk. Od 14 września 1926^[2] do 4 marca 1928 szef sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. Według Mariana Romeyki w powszechnym odbiorze Adam Koc miał na tym stanowisku „nadzorować” dowódcę korpusu, gen. Sikorskiego. Zaprzecza temu Bogusław Miedziński twierdząc, że w tym samym czasie Marszałek pozbył się z Warszawy oficerów z tzw. „Koc-grupy”, czyli osób, które udzieliły mu zdecydowanego poparcia w maju 1926. Do tej grupy należeli: Józef Beck, Ignacy Matuszewski, Anatol Minkowski, Kazimierz Stamirowski, Kazimierz Świtalski. W marcu 1928 przeniesiony został do dyspozycji komendanta Kadry Oficerów Piechoty^[3]. Z dniem 26 marca tego samego roku przeniesiony w stan nieczynny na czas trwania kadencji sejmowej^[4], a z dniem 30 kwietnia 1930 w stan spoczynku^[5].

edytuj Działalność polityczna w dwudziestoleciu międzywojennym

Był posłem na Sejm z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. W latach 1929–1930 założyciel i redaktor naczelny "Gazety Polskiej". Jeden z pierwszych dziesięciu osób odznaczonych Krzyżem Niepodległości. Członek Kapituły tego odznaczenia. Od 16 grudnia 1930 do 1936 wiceminister skarbu. Od marca do maja 1936 prezes Banku Polskiego. Po rozpadzie BBWR, był założycielem 1 marca 1937 Obozu Zjednoczenia Narodowego (OZN), oskarżanego przez niektórych o antysemityzm, nacjonalizm i tendencje faszystowskie. Przewodził tej organizacji w latach 1937–1938.^[6] W niedzielę 18 lipca 1937 w Świdrach Małych, w willi pułkownika miał miejsce nieudolny zamach na jego życie. Zamachowiec, Wojciech Bieganek zginął w wyniku eksplozji materiału wybuchowego.

edytuj Kampania wrześniowa i działalność emigracyjna

Około 11 września 1939 roku został mianowany wiceministrem skarbu, co zdaniem Felicjana Sławoja Składkowskiego miało ułatwić mu wypełnienie misji wywiezienia złota polskiego za granicę (misją kierował w rzeczywistości Ignacy Matuszewski, powody wyrażenia tej opinii nie są jasne)^[7].

30 września 1939 roku został powołany, a w dniu następnym zaprzysiężony na stanowisko ministra skarbu w rządzie Władysława Sikorskiego^[8].

Od 1940 roku do końca życia przebywał w USA.

edytuj Awanse

• chorąży piechoty – 28 kwietnia 1916
• podporucznik – 1 listopada 1916 (204 lokata na liście starszeństwa oficerów Legionów Polskich z dnia 12 kwietnia 1917)
• porucznik piechoty –
• kapitan piechoty –
• major piechoty –
• podpułkownik SG –
• pułkownik SG – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem 15 sierpnia 1924 i lokatą 17

edytuj Ordery i odznaczenia

• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Walecznych – czterokrotnie
• Krzyż Niepodległości
• Znak oficerski "Parasol"
• Krzyż Oficerski Legii Honorowej^[9]

Przypisy

edytuj Bibliografia

p • d • e Drugi rząd Władysława Sikorskiego W dniu zaprzysiężenia Władysław Sikorski • Stanisław Stroński • Adam Koc • Adam Romer • August Zaleski Późniejsi członkowie rządu Józef Haller • Stanisław Kot • Aleksander Ładoś • Marian Seyda • Kazimierz Sosnkowski • Jan Stańczyk • Henryk Strasburger

Inne wersje językowe: ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |